مطابق مذهب شیعه، همه احكام و قوانین اسلامى، دارای مصالح و مفاسد واقعی هستند و براساس انگیزه ها و فلسفه های محكمی استوار شده اند و هریك از آنها در جایگاه خود عالی ترین هدفها و مقصدها را در زمینه های گوناگون - در زندگی فردی و اجتماعی انسان - دنبال می نمایند كه بعضی از آنها را امامان معصوم بیان داشته و برخی را نیز عقل درك می كند و بسیاری از آنها هم از دسترس فكر و اندیشه ما دورند و به ناچار ظرف ذهن و عقل ما از دستیابی به دان ها محجوب است.
پرهیز از اسراف در زمینه اقتصادى، سرمایه های فرد و جامعه را از تلف شدن نگاه داشته، دوام حیات مادّی انسان را در هنگام مواجهه با مشكلات زندگی بیمه خواهد كرد و در بُعد اخلاقی مبارزه با اسراف فرد و جامعه را قادر می سازد، تا به اساسی ترین مسؤولیت انسانی و اخلاقی خود - كه كمك به مستمندان و همدردی با آنهاست - بپردازد.
دوری از اسراف است كه خیمه زندگی را همچنان بر پایه محكم اعتدال، نگه می دارد و جامعه را از وقوع جرمهایی از قبیل دزدى، رشوه و كلاهبرداری و پیامدهای آن، محافظت می نماید.
میانه روی و اعتدال در بُعد سیاسى، مبارزه ای كارآمد با استعمار - كه در صدد تحمیل زندگی آمیخته به اسراف و تبذیر در ممالك تحت سلطه است - به شمار می رود.
و سرانجام با پرهیز از اسراف در زمینه شرافت انسانى، بشر به بالاترین وظیفه خود در برابر خداوند و پروردگار خود - كه شكرگزاری و احترام به نعمت های بی پایان اوست - لباس عمل می پوشاند.
اكنون به تفصیل درباره هر یك از موارد یاد شده سخن می گوییم:.

1. تأمین بنیه مالی.

توجه به اعتدال و صرفه جویی در هزینه زندگی مایه بقا و توانایی مالی زندگی و در نتیجه، حافظ مناعت و شخصیّت انسانی آدمی است؛ در حالی كه عدم رعایت آن، تنگدستی و سختی معیشت به بار می آورد و شیرازه حیات اقتصادی انسان را از هم می گسلد.
درآمد زندگى، به سان چشمه آبی است كه در بستر رودی به جریان افتد. این آب اگر مهار نشود، به هدر می رود؛ ولی اگر در جای مناسبی سدّ زده شود و با محاسبه دقیق، مقدار ورودی آن تعیین و بر همان اساس راه های خروجی اندازه گیری شود، نه تنها آبی به هدر نمی رود، بلكه می توان از آن با برنامه ریزی صحیح استفاده خوبی برد و مقدار زیادی نیز ذخیره خواهد گشت تا در فصل تابستان - كه سد با درآمد كمتری از آب و تقاضای بیشتری روبه روست - مورد بهره برداری قرار گیرد.


برروی ادامه مطلب کلیک کنید

2. نفی زمینه جرمهای مالی.

گرچه این بحث را می توان تكمله ای از موضوع پیش به حساب آورد؛ ولی به جهت اهمیّت بسیار آن، به عنوان اثر مستقلّی از آثار پرهیز از اسراف، بیان می گردد. همان گونه كه گفته شد، اسراف موجب افزایش مخارج زندگی خواهد بود و در نتیجه وقتی درآمد طبیعی مشروع زندگى، جوابگوی آن هزینه سنگین نباشد، چنانچه انسان از وجود ایمانی ریشه دار و عمیق بی بهره باشد - كه نوعاً كسانی كه دارای یك چنین زندگی مسرفانه ای می باشند همین گونه هستند - به جرایم اقتصادی و اجتماعی كشیده خواهد شد.

3. كمك به نیازمندان.

فاصله عمیق و شرم آور سطح زندگی بین فقیر و غنی لكّه ننگی است كه هنوز از دامن بشریت زدوده نشده است و تاكنون انسان هیچ گاه - علی رغم تلاش انبیا و مصلحان در جهت تعدیل و كم كردن این فاصله - جز در موارد محدود، موفق به حلّ آن نگردیده است.
به راستی چرا باید انسانی به خود اجازه دهد در رفاه كامل به سر برد؛ در حالی كه می داند كسانی از همنوعان او حتّی از امكانات اولیّه برای زندگی ساده ای نیز محرومند.

4. مبارزه با استعمار.

همان گونه كه درگذشته بیان شد، ترویج از مصرف زدگی و اسراف و تبذیر، از شیوه های استعمار برای نفوذ و استیلای بر تمام شؤون و جوانب مختلف كشورهای ضعیف به خصوص كشورهای اسلامی است. در این صورت مبارزه با اسراف، در هر شكلی از آن، از مخارج كلان تا مصارف جزیى، خود نوعی مبارزه با استعمار و برخورد و مقابله با ریشه ها و زمینه های نفوذ آن نیز خواهد بود.
این موضوع را گرچه نمی توان به عنوان فلسفه ای برای حرمت اسراف دانست؛ زیرا در زمان تشریع این حكم، این جهت و مصلحت در پرهیز از اسراف وجود نداشته است؛ ولی بر شمردن آن در ردیف مهمترین آثار و خواص مثبت این قانون الهى، امری مسلّم و غیرقابل تردید است.

5. احترام به نعمتها.

از آثار مثبت پرهیز از اسراف، احترام و تعظیم نعمت های خداوندی و شكر نعمت است، در حالی كه اسراف، توهین و كم بهادادن به الطاف و مواهب الهی است كه آن هم ره آوردی جز زوال و سلب نعمت های الهی نخواهد داشت. این مطلب در روایات، به ویژه درباره آنچه مربوط به آذوقه مردم و از همه مهم تر نان - كه اصلی ترین و عمومی ترین غذای آنان است - تأكید و سفارش بیشتری شده است.




داغ کن: داغ کن - کلوب دات کام
نوشته شده در تاریخ دوشنبه 20 دی 1389 توسط حجت الاسلام والمسلمین محمد حسین زاده